Grijp AI nu aan als kans om Europese koploperspositie te behouden

Surya Ramkumar
Leestijd, 5 min.  
De tijd van experimenteren is voorbij, tijd om echt aan de slag te gaan met AI

Het Nederlandse bedrijfsleven kan zijn voorsprong op het gebied van AI alleen vasthouden als het nu doorpakt. Te veel bedrijven nemen een afwachtende houding aan, en als daar geen verandering in komt worden ze straks ingehaald. De tijd van experimenteren is voorbij, het is tijd om nu echt aan de slag te gaan.

Vergeleken met hun Europese concurrenten, hebben Nederlandse bedrijven een lichte voorsprong op het gebied van kunstmatige intelligentie (artificial intelligence, AI). Dit blijkt uit het rapport Artificial Intelligence in Europe, dat in opdracht van Microsoft is uitgevoerd door EY en dat nu is gepubliceerd. Uit datzelfde onderzoek blijkt dat het onderwerp in Nederland vaker bij het C-levelmanagement op de agenda staat dan in andere landen. Ook liggen de verwachtingen op het gebied van AI hier hoger en is een groter aantal bedrijven een AI-pilot gestart.

Wat AI betreft staat Nederland er momenteel dus goed voor, maar we zijn er nog lang niet. Net als in de rest van Europa zijn hier nog niet veel bedrijven die al verregaande stappen hebben genomen met de technologie. Het gaat vaak om experimentele projecten, waarbij nog niet veel organisaties het aandurven om AI daadwerkelijk in de praktijk in te zetten. We hebben met andere woorden koudwatervrees, bijna niemand lijkt de sprong in het diepe te wagen.

Fase van volwassenheid
Op zich is de afwachtende houding die veel bedrijven aannemen begrijpelijk. Als het ging om technologische innovaties was ‘demo or die’ jarenlang het devies; eerst testen dan pas in productie brengen. Bij voorkeur zelfs even afwachten wat de early adopters doen en leren van hun fouten. Uit het onderzoek blijkt dat de bedrijven die nog niet bezig zijn met AI, afwachten omdat ze onder andere denken dat AI-technologieën nog geen volwassenheid hebben bereikt en ze vaak niet weten welke technologieën van meerwaarde zijn voor hun business.
Die houding is bij AI echter niet verstandig. De technologie heeft een fase van volwassenheid bereikt, waarin ze in de praktijk al kan worden ingezet om betere bedrijfsresultaten te boeken. Dat blijkt uit de voorbeelden van de organisaties die al wel een stap verder gingen.
Zo is Shell samen met Microsoft begonnen aan de uitrol van AI op zijn tankstations. Dankzij de technologie is het mogelijk om brand- en explosiegevaar als gevolg van foutief menselijk handelen te herkennen en zo dus de veiligheid van de stations te verhogen. Of neem het voorbeeld van waterbouwer Van Oord. Het bedrijf weet dankzij AI kostbare tijd te besparen op voorheen handmatige administratieve handelingen en zo ook nog eens de kans op fouten flink te verlagen.

Tijd van afwachten is voorbij
Wat Shell en Van Oord goed hebben begrepen, is dat de tijd van afwachten voorbij is. Dat het zaak is om nu te beginnen met AI, om de concurrentie voor te blijven. Bedrijven moeten zich goed realiseren dat AI dan wel kan bijdragen aan goede bedrijfsresultaten, de technologie vraagt ook om verregaande veranderingen in de organisatie. De bijbehorende bedrijfstransformatie kost tijd, en wie eerst wacht tot anderen de oversteek hebben gemaakt kijkt straks tegen een bijna niet meer te overbruggen achterstand aan.
Allereerst hebben bedrijven die AI willen inzetten een duidelijke visie op de technologie nodig. Welke bedrijfsdoelstellingen kan AI helpen te behalen? Hoe moet AI worden ingezet? Maar ook: hoe moet de technologie niet worden ingezet? Net als iedere andere technologie kan AI op meerdere manieren worden gebruikt, en het is belangrijk om als organisatie te bepalen waar de grens ligt op het gebied van core business, bedrijfsbelang maar ook ethiek.

Verander de organisatiestructuur
Behalve de inzet van de technologie zelf, moeten bedrijven ook nadenken over de gevolgen van AI op organisatieniveau. Om de technologie in te zetten is specifieke kennis nodig. Kennis die wellicht van buiten het bedrijf zal moeten worden aangetrokken, en die een organisatie hoe dan ook zal moeten weten te behouden.
Daar komt nog eens bij dat de rollen van veel werknemers zullen veranderen. Bij nieuwe technologie wordt er vaak gespeculeerd over hoeveel banen die zal kosten of juist opleveren, zo ook bij AI. De realiteit is echter dat het aantal banen niet zo erg zal veranderen, maar de manier waarop ze worden ingevuld wel. Dat betekent dat sommige werknemers inhoudelijk andere functies zullen krijgen, dat ze bijscholing nodig hebben en dat de organisatiestructuur verandert.

Cultuuromslag
In het onderzoek komt verder naar voren dat Nederlandse werknemers vinden dat er in hun bedrijf een cultuuromslag nodig is om AI succesvol in te zetten. En dat is ook niet zo gek. De oude manier van werken, waarbij een project van bovenaf wordt verdeeld over verschillende medewerkers die elk hun deel bijdragen, om die afzonderlijke onderdelen vervolgens weer samen te voegen, die werkt in een door AI-gedreven organisatie niet meer.
Om AI succesvol in te zetten, is het belangrijk dat bedrijven kiezen voor een holistische aanpak, waarbij iedereen binnen de organisatie de kennis en middelen heeft om initiatieven te ontwikkelen. Maar ook buiten de eigen muren zal een organisatie moeten samenwerken met een ecosysteem aan partners. De kracht van AI zit hem namelijk in de inzet op grote schaal.

Intelligente organisatie
Stel dat je de technologie inzet voor je eigen wagenpark en daarmee ervoor zorgt dat voertuigen eerder op de plek van bestemming zijn, omdat ze files kunnen omzeilen. Daarmee los je een probleem voor je medewerkers op, maar juist door samen te werken en inzichten te delen met andere bedrijven, met de lokale overheid en met instanties die gaan over de infrastructuur wordt het ineens mogelijk om files te voorkomen. En de logistieke keten ineens op veel meer punten efficiënter te maken.
Het is goed om te zien dat Nederlandse bedrijven begrijpen dat ze dankzij AI de transformatie kunnen maken naar een intelligente organisatie. Nu is het alleen tijd om de volgende stap te nemen en de kleine voorsprong die dit land heeft niet weg te geven. Zoals de directeur van het MIT Media Lab, Joi Ito, zei in zijn TED Talk over innovatie: ‘Demo or die’ telt niet meer. Het nieuwe motto is ‘deploy or die’.

Gratis AI-rapport: kunstmatige intelligentie in Nederland. Hoe 277 grote Europese bedrijven profiteren van AI

Ontdek hoe jouw West-Europese en Nederlandse collega's AI gebruiken om hun organisatie digitaal te transformeren

Artikelen die jou wellicht interesseren:

Innoveren in je business

The intelligent retail organization