Kunstmatige intelligentie: hoe beleidsmakers AI verantwoord kunnen omarmen

Hoe werkt kunstmatige intelligentie, ook wel AI genoemd, nou precies? Wat voor typen algoritmes zijn er, en hoe weet je of gebruikte data representatief is? En nog belangrijker: kan AI van toegevoegde waarde zijn bij besluitvorming, terwijl menselijke controle, transparantie en privacy leidend blijven? Deze en andere vragen stonden in week vier centraal in de Microsoft workshop over Artificial Intelligence (AI) in Den Haag, speciaal georganiseerd voor beleidsambtenaren.

Het Nederlandse politieke debat over AI, big data en algoritmes raakte het afgelopen jaar in een stroomversnelling. Niet gek, want de toepassing van zelflerende technologie rukt ook in het publieke domein snel op. Uit een onderzoek dat Staatssecretaris Knops (Binnenlandse Zaken & Koninkrijksrelaties) recentelijk aan de Tweede Kamer stuurde, blijkt dat bijna de helft van alle Nederlandse overheidsorganisaties – het Rijk, provincies, waterschappen en gemeenten – nu al algoritmes gebruikt, en dat anderen van plan zijn spoedig te volgen.

AI strategie
Terwijl de overheid AI zelf dus al flink toepast, is het ook één van de thematische actielijnen van de Digitaliseringstrategie van dit kabinet. Niet alleen gaat Nederland academische kennis en maatschappelijke toepassingen van AI bundelen, maar zullen ook ethische en grondrechtelijke aspecten van de technologie uitgebreid in kaart worden gebracht. In opdracht van het kabinet werkt de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) daarom aan een multidisciplinair onderzoek naar AI.

AI – dat potentieel enorme impact kan hebben op onze maatschappij, economie en manier van (samen)leven – verdient zonder meer een diepgravend onderzoek. De afronding van het WRR-rapport is echter pas in 2020 voorzien. Rijkelijk laat, zeker gezien er wereldwijd tientallen landen zijn die inmiddels wel al een Nationale AI-strategie publiceerden, waaronder EU-lidstaten als Duitsland, Frankrijk en Zweden. Gelukkig biedt de eerste aanzet van een strategie van de zogenoemde AINED-coalitie nu al nuttige aanknopingspunten voor een Nederlandse AI-strategie, die hopelijk spoedig het licht zal zien.

Kennis is kracht
Door de complexiteit van de technologie, de snelheid van ontwikkeling en daarmee gepaard gaande maatschappelijke vragen staan Haagse beleidsmakers aankomend jaar voor een grote uitdaging: gebalanceerd beleid maken waarmee de kansen van AI volop worden omarmd, maar op een verantwoorde manier. Omdat Microsoft wereldwijd een leidende rol heeft in de ontwikkeling en implementatie van AI, publiceerden we vorig jaar al het korte boek The Future Computed (hier online te lezen). Het is onze bijdrage aan het noodzakelijke, brede maatschappelijke debat over de ethiek van AI, de kansen, risico’s en uitdagingen.

Naast deze beschouwingen kan ook praktische kennis van de werking van de technologie bijdragen aan zorgvuldige AI-beleidsvorming. Daarom gingen deze week in Den Haag twintig beleidsambtenaren van diverse ministeries en gemeenten zelf aan de slag om met data en verschillende algoritmes modellen te maken. Daarmee kregen ze inzicht in de werking van die algoritmes, en hoe data in complexe vraagstukken zoals de verduurzaming van Nederland zou kunnen helpen bij besluitvorming. Niet alleen bood de workshop de ambtenaren de gelegenheid om de AI-specialisten van Microsoft Nederland allerhande vragen te stellen over de technologie, maar leverde het ook interessante discussies op over verantwoording, controle en functionaliteit.

Ben je actief in de overheid en heb je ook interesse in een AI-workshop gericht op beleid? Laat het ons weten.